5 giai đoạn dậy thì: con đang ở đâu, còn bao lâu để cao

Nhiều ba mẹ chỉ để ý tới dậy thì khi con gái bắt đầu có kinh, con trai bắt đầu vỡ giọng. Nhưng lúc đó, phần lớn quãng đường cao lớn của con đã đi qua rồi.

Dậy thì không phải một ngày, mà là một chặng đường gồm 5 giai đoạn (thang Tanner). Mỗi giai đoạn có dấu hiệu riêng và ý nghĩa riêng với chiều cao.

Bảng 5 giai đoạn

| Giai đoạn | Dấu hiệu chính | Tuổi thường gặp | Với chiều cao | |---|---|---|---| | 1. Tiền dậy thì | Chưa có dấu hiệu dậy thì | Gái dưới 9, trai dưới 10 | Giai đoạn nền tảng, con tăng đều đặn mỗi năm | | 2. Khởi phát | Gái: ngực bắt đầu nhú. Trai: cơ quan sinh dục bắt đầu thay đổi | Gái 9-11, trai 10-12 | Nội tiết bắt đầu hoạt động, vẫn là thời điểm vàng để tích lũy | | 3. Tăng tốc | Gái: ngực rõ hơn. Trai: giọng bắt đầu thay đổi | Gái 11-13, trai 12-15 | Cú "nhảy vọt" chiều cao, tốc độ cao nhất cả quãng dậy thì | | 4. Đỉnh | Gái: bắt đầu có kinh. Trai: giọng trầm, có ria mép | Gái 13-15, trai 15-17 | Vẫn còn cao nhưng chậm dần, sụn tăng trưởng chuẩn bị đóng | | 5. Trưởng thành | Cơ thể hoàn thiện | Gái trên 15, trai trên 17 | Sụn tăng trưởng đóng lại, gần như không cao thêm |

Tuổi trong bảng chỉ để tham khảo. Mỗi con một khác, tùy dinh dưỡng, cân nặng và cơ địa.

Ba điều ba mẹ cần nhớ

Thời gian vàng nằm ở giai đoạn 1 đến 3. Chăm chiều cao "lãi" nhất khi con còn chưa dậy thì hoặc vừa mới khởi phát. Đây là lúc ngủ sớm, vận động đều, ăn đủ chất phát huy tác dụng rõ nhất. Xem thêm Các giai đoạn vàng phát triển chiều cao.

Giai đoạn 3 khuếch đại những gì con đã tích lũy. Cú nhảy vọt ở giai đoạn tăng tốc dựa trên nền tảng của giai đoạn 1 và 2. Con được chuẩn bị tốt từ trước thì bứt lên tốt hơn. Vì vậy đừng đợi con cao vọt rồi mới bắt đầu lo.

Giai đoạn 4 và 5 là đèn đỏ. Khi con gái đã có kinh, con trai đã vỡ giọng và có ria, thời gian còn lại không nhiều. Ba mẹ vẫn nên tận dụng nốt, nhưng cần hiểu đúng kỳ vọng.

Cân nặng và "đồng hồ" dậy thì

Con thừa cân, nhất là con gái, thường bước vào giai đoạn 2 và 3 sớm hơn bạn bè. Dậy thì đến sớm đồng nghĩa tổng thời gian để cao bị rút ngắn. Đây là lý do giữ cân nặng hợp lý cũng là một cách giữ chiều cao cho con. Đọc thêm Dậy thì sớm: kẻ đánh cắp chiều cao của con.

Ba mẹ nên làm gì

• Quan sát nhẹ nhàng những thay đổi trên cơ thể con, nói chuyện cởi mở để con không ngại chia sẻ.
• Đo chiều cao, cân nặng mỗi tháng và ghi lại. Con bỗng tăng nhanh bất thường có thể là dấu hiệu bước vào giai đoạn tăng tốc. Cách đo chuẩn ở bài Đo chiều cao cho con đúng cách.
• Đối chiếu với phác đồ phân tích thể trạng để biết con đang ở đâu so với chuẩn và còn bao nhiêu dư địa.

Khi nào cần đưa con đi khám: con gái có dấu hiệu dậy thì trước 8 tuổi, con trai trước 9 tuổi. Ba mẹ đưa con đến bác sĩ chuyên khoa để được đánh giá.

Theo tài liệu chuyên môn của Midu. Bài viết chia sẻ kiến thức, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ.